Valongevallen zijn de grootste oorzaak van ernstige en dodelijke ongevallen in de bouwsector. Elk jaar raken tientallen bouwvakkers zwaargewond door een val van hoogte. Deze ongevallen hebben niet alleen grote impact op de slachtoffers en hun families, maar leiden ook tot hoge kosten voor bedrijven door uitval, boetes en imagoschade. Het goede nieuws is dat de meeste valongevallen te voorkomen zijn met de juiste voorbereiding en maatregelen. Deze blog legt uit hoe je valgevaar op de bouw effectief aanpakt.
De wettelijke basis
De Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) verplicht werkgevers om een veilige werkplek te creëren. Voor werken op hoogte betekent dit dat je een duidelijk val beveiligingsplan moet hebben en de juiste preventieve maatregelen moet treffen. Neem je deze verantwoordelijkheid niet, dan riskeer je niet alleen ongevallen maar ook forse boetes van de inspectie.
Het stop-principe
De beste aanpak voor valbeveiliging volgt het STOP-principe. Deze hiërarchie bepaalt in welke volgorde je maatregelen moet treffen.
Substitutie – vervang werken op hoogte: De eerste vraag is altijd: kunnen we dit werk op de grond doen? Overweeg prefabricage waarbij onderdelen op een veilige werkplek gemonteerd worden. Als werken op hoogte niet nodig is, is het risico volledig uitgesloten.
Technische maatregelen – collectieve bescherming: Dit is altijd je eerste keuze als werken op hoogte onvermijdelijk is. Gebruik collectieve valbeveiliging zoals stevige steigers met randbeveiliging, leuningen en werkplatforms. Deze beschermen iedereen automatisch zonder dat werknemers zelf actie hoeven te ondernemen. Randbeveiliging is de meest effectieve maatregel omdat het minimale inspanning vraagt en maximale bescherming biedt.
Organisatorische maatregelen – procedures en training: Stel duidelijke werkprocedures op en zorg voor een val beveiligingsplan. Geef werknemers verplichte training over het herkennen van risico’s en het werken met valbeveiliging apparatuur. Herhaal deze training regelmatig, want kennis vervaagt.
Persoonlijke beschermingsmiddelen – laatste redmiddel: Alleen als collectieve bescherming niet mogelijk is, gebruik je persoonlijke beschermingsmiddelen zoals valharnassen, veiligheidslijnen en ankerpunten. Let op: PBM’s zijn geen wondermiddel. Ze moeten correct worden aangebracht en regelmatig gekeurd. Een verkeerd aangesloten harnas biedt geen bescherming.
Specifieke risicopunten aanpakken
Daken en openingen vormen grote gevaren. De dak luiken, lichtkoepels en vloeropeningen altijd af met stevige afdekplaten of plaats er hekwerken omheen. Maak openingen zichtbaar met waarschuwingsborden.
Ladders en trappen zijn geen werkplek maar een middel om bij de werkplek te komen. Plaats ladders onder de juiste hoek (ongeveer 75 graden) en zorg dat ze stevig verankerd zijn. Voor langdurig werk op hoogte kies je altijd voor een steiger of werkplatform.
Dagelijks toezicht is cruciaal. De uitvoerder of projectleider moet elke dag steigers, randbeveiliging en PBM’s controleren. Defecte materialen direct uit gebruik nemen en vervangen.
Professionele ondersteuning
Twijfel je over de beste aanpak voor jouw project? Voor professionele begeleiding bij veiligheid op de bouw, klik hier voor meer informatie over de diensten van Kedge die gespecialiseerd zijn in bouwveiligheid en risicomanagement.
Veiligheid begint bij planning
Valongevallen zijn te voorkomen als je bewust werkt volgens het STOP-principe. Investeer in goede collectieve bescherming, train je mensen en controleer dagelijks. Veiligheid is geen kostenpost maar een investering in je medewerkers en je bedrijf.
